Son günlerde medyada yoğun şekilde gelir testi  yaptırmak için daha önce son gün olarak 31 ocak 2012 olarak açıklanan  süre 29 şubat 2012 tarihine uzatıldı haberlerine rastlamaktayız.

Uygulama ve mevzuat yönünden hala bir takım sorunlar söz konusu olmakla birlikte  gelir testi ve   GSS  (Genel Sağlık Sigortası) ile ilgili bilinmesi gerekenlere bir göz atmakta fayda olduğu kanaatindeyim.

GSS herhangi bir sosyal güvencesi olmayan herkesi kapsamakta olup, aile içindeki toplam gelirin kişi başına düşen aylık tutarına göre primlerin devletçe de ödenmesi söz konusu olabilmektedir. Peki gelir tespiti sonucu alınacak prim tutarları nasıl belirlenecek  diye sorulacak olursa;  her hangi bir sosyal güvencesi olmayanlardan 01.01. 2012-30.6 2012 dönemi (asgari ücret 886,50-TL) için aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutara göre;

1) Asgari ücretin üçte biri olan 295,50 TL’nin altındaysa GSS primleri devlet tarafından karşılanacak,

2)Asgari ücretin üçte biri (295.50 TL) ile asgari ücret arasında ise, 295.50 x %12 = 35.46 TL,

3) Asgari ücret ile asgari ücretin iki katı (1.773 TL)  arasında ise, 886.50 x %12 = 106.38 TL,

4) Asgari ücretin iki katından (1.773 TL) daha fazla ise, 1.674 x % 12 = 212.76 TL,

olacaktır.

Gelir tespitinde aile olarak aynı hane içinde yaşayan ve nüfus kayıtlarında yer alan eş,

yaşlarına bakılmaksızın evli olmayan çocuk ve genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecek

kişinin ana ve babası esas alınmaktadır. Buna göre; ana ve/veya babasıyla aynı adreste ikamet

eden ve yaş koşulları nedeniyle ana/babanın bakmakla yükümlüsü konumunda olmayanların

gelir testi yapılırken ana, baba ve çocuğun gelirleri hesaplamada dikkate alınmaktadır. Ancak nüfus kayıtlarında göre ana ve babasından ayrı ikamet eden bakmakla yükümlülük durumu sona ermiş olanların gelir testi, ayrı olarak yapılacaktır. Aynı hanede yaşamayan ve öğrenimi nedeniyle başka bir hanede yaşayan evli olmayan çocuklardan öğrenim görmesi nedeniyle 25 yaşını doldurmamış olanlar, gelir testinde aynı aile içinde değerlendirilecektir.

4/b (Bağ-kur) sigortalılarının 60 günden fazla prim borcu olması durumunda bu kişilerin bakmakla yükümlü olduğu eş ve 18 yaş üstü çocukları GSS’li olmak için SGK’ya talepte bulunabilirler. Talepte bulunduktan sonra gelir testi için ikametlerinin bulunduğu sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına başvurmaları halinde gelir tespiti sonuçlarına göre prim ödemek suretiyle veya primleri devlet tarafından karşılanmak suretiyle sağlık hizmetlerinde yararlanabileceklerdir.

18 yaşın üzerindeki erkek çocuklar, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi durumunda ise 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayanlar, ana veya babasının sağlık güvencesinden yararlanmaya devam edecektir. Yani, bu kişilerin her yıl öğrenci belgelerini sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine göndermesi yeterli olacaktır. 1/10/2008 öncesi bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık yardımlarından faydalanan kız çocukları ise 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren de sağlık yardımlarından, daha önce olduğu gibi sigortalı veya evli olmadığı sürece yaş şartı aranmaksızın faydalandırılacaktır. 18 yaşın üzerinde çalışmayan/okumayan veya 25 yaşın üzerinde olup okuyan/okumayan/çalışmayan erkek çocukların da gelir testi yaptırmaları için ikametlerinin bulunduğu yerdeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına başvurmaları  gerekmektedir.

Ülkemizde yaşayan herkes zorunlu olarak genel sağlık sigortalısı kapsamında tescil

edileceğinden, bu kişilerin 18 yaşın altındaki çocukları da bakmakla yükümlü oldukları çocuk

olarak tescili olan ana/babası üzerinden sağlık yardımlarından faydalandırılacaktır. 18 yaşın altındaki tüm çocuklara 30 gün prim ödemiş olma ve prim borcu bulunmaması şartları aranmaksızın sağlık hizmeti verilmeye devam edilecektir. Bu çocuklar, anne-baba GSS’li olsun olmasın  18 yaşını doldurana kadar GSS’li sayılırlar.

1/1/2012 tarihinden önce yeşil kart sahibi olan ve bu tarihten sonra da vizesi (hak sahipliği) devam edenler, genel sağlık sigortası kapsamında sağlık yardımlarından yararlanmaya vize süresi dolana kadar devam edeceklerdir. Vize süresinin dolduğu tarihten itibaren de en geç bir ay içinde gelir testi yapılması için ikametlerinin bulunduğu sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına  başvurmaları gerekmektedir. Yapılan gelir testi sonucuna göre aile içinde kişi başına düşen aylık ortalama gelirleri asgari ücretin üçte birinin altında olanlar, yeşil kartlı  gibi primi devlet tarafından karşılanarak sağlık hizmetlerinden faydalandırılacaklardır.

1/1/2012 tarihinden önce 2022 sayılı Kanuna göre; 65 yaş veya özürlü aylığı alanlar herhangi bir vize ve gelir testi işlemine tabi olmaksızın aylık aldıkları sürece kendileri ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler, GSS’den prim ödemeden yararlanacaklardır.

4857 sayılı İş Kanununa göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışanların eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlamaları, 1/1/2012 tarihinden itibaren zorunludur. Bu şekilde çalışanlar, gelir testi yaptırmak suretiyle gelir testi sonucuna göre primlerinin devlet veya kendileri tarafından ödenmesi koşuluyla sağlık yardımlarından yararlanacaktır. Ancak bu sürelerini isteğe bağlı olarak (4/a) kapsamında prim ödeyerek tamamlamaları halinde, eksik günleri için ayrıca genel sağlık sigortası primleri ödemeyeceklerdir.

Peki GSS primi ödenmezse ne olur sorusuna gelirsek; GSS’li veya bakmakla yükümlü olduğu kişi sağlık hizmet sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son bir yılda toplam 60 günden fazla prim borcu bulunmaması gerekir, aksi halde sağlık hizmetinden yararlanamaz ancak GSS’linin borçlu olmasına rağmen 18 yaş altında bakmakla yükümlü olduğu tüm çocuklarına sağlık hizmeti verilmeye devam edilir.

 Sonuç olarak, her hangi bir sosyal güvencesi olmayanların,  part-time çalışanların gelir testini 29 şubat tarihine kadar, yeşil kart bulunanların ise vizeleri bittikten sonra bir ay içinde yaptırmaları gerekmektedir. Gelir testi veya GSS başvurusu yapmayanlara geliri ne olursa olsun SGK her ay için 212,76-TL’lik prim borcu tahakkuk ettirecektir. Burada bir tavsiyede bulunacak olursam gelir tespiti sonucu 212,76- TL prim ödemesi gereken şahısların yada gelir tespiti yaptırmayanların, isteğe bağlı sigorta yaptırarak 283,68-TL ödemeleri halinde (70,92-TL  bir farkla) hem GSS’den yararlanmaları hem de emeklilik için gerekli  gün doldurmaları imkanı söz konusu olacaktır.